انجمن تخصصی فناوری اطلاعات سلامت و انفورماتیک پزشکی ایران

نسخه‌ی کامل: پزشكي از راه دور و مستندسازي مدارك پزشكي از راه دور
شما در حال مشاهده نسخه آرشیو هستید. برای مشاهده نسخه کامل کلیک کنید.
پزشكي از راه دور و مستندسازي مدارك پزشكي از راه دور


شهلا دمنابي ( عضو هيئت علمي گروه مدارك پزشكي دانشگاه علوم پزشكي تبريز)
Rose

مقدمه :
امروزه "پزشكي از راه دور" (telemedicine) استفاده از سيگنالهاي الكنرونيكي جهت انتقال اطلاعات پزشكي بوسيله ويدئو، پست الكترونيكي ،تلفن و ماهواره مي باشد. از مزاياي پزشكي از راه دور افزايش ميزان دسترسي به خدمات بهداشتي درماني افزايش تداوم مراقبت ها، آموزش بيماران و درمان به موقع ، افزايش ميزان دسترسي به مدارك و اطلاعات پزشكي و توسعه آموزش مداوم پزشكي مي باشد .با توجه به زياد بودن مزايا ، كاربرد پزشكي از راه دور روزبروز توسعه بيشتري مي يابد.
با وجود اينكه در سال هاي اخير پيشرفت هاي زيادي در خصوص فن آوري "ارتباط از راه دور " در حيطه پزشكي صورت گرفته است، اما در خصوص جنبه هاي قانوني موضوع پيشرفت قابل ملاحظه اي صورت نگرفته است كه از آن جمله مسائل قانوني مدارك پزشكي از راه دور مي باشد.
با توجه به اينكه مدارك پزشكي نيازهاي مستند سازي جهت ايجا د ارتباط بين ارائه كنندگان خدمات بهداشتي درماني را فراهم مي نمايد و علاوه بر كاربردهاي درماني ، آموزشي و پزوهشي به منظور حمايت قانوني از بيمار و يا ارائه كننده خدمت استفاده مي شود. بررسي هاي محققين مختلف نشان داده است كه سرعت پيشرفت جنبه هاي فن آوري بسيار بيشتر از جنبه هاي حقوقي و قانوني بوده و نياز به توجه به اين جنبه ها مورد تاكيد قرار گرفته است .در خصوص ايجاد مدارك پزشكي داراي ارزش قانوني مسئله مستند سازي مدارك پزشكي از راه دور نكته بسيار مهمي مي باشد. بررسي انجام شده توسط هوستن (Huston ) نشان دهنده عدم وجود چارچوب مشخص در خصوص مستند سازي مدارك پزشكي از راه دور و لزوم تدوين راهنما در اين خصوص مي باشد.
مدارك پزشكي از راه دور(telemedical record)
هنگام استفاده از هر فن آوري در حيطه مراقبت هاي بهداشتي درماني ، مباحثي مطرح مي گردد و در اين خصوص "پزشكي از راه دور " نيز مستثنا نمي باشد.تعدادي از مباحثي كه بايستي سازمانها هنگام توسعه يا استفاده از اين فن آوري مورد توجه قرار دهند عبارتند از:
محرمانه و محفوظ بودن :
اگرچه دسترسي به اطلاعات پزشكي از راه دور از مزاياي مدارك پزشكي از راه دور و به نفع جامعه پزشكي مي باشد، با اين وجود ممكن است محرمانه و محفوظ بودن اطلاعات حساس بيمار به خطر افتد.
مسئوليت و تعهد:
در شيوه سنتي ، مسئوليت در زمينه مدارك پزشكي بين پزشك يا سازمان ارجاع دهنده و پزشك و يا موسسه مورد مشاوره تقسيم مي گردد. با توجه به اينكه در پزشكي از راه دور نقش هاي جديدي از قبيل ارسال كننده و كادر فني اضافه شده است ، بايستي از نظر قانوني مسئوليت مدارك پزشكي از راه دور به صراحت تعيين گردد.
اجازه و اعتبار:
با توجه به متفاوت بودن قوانين در مكان هاي مختلف ، در خصوص داشتن اجازه فعاليت ، بايستي مراجع ذي ربط افراد داراي مجوز فعاليت در حيطه پزشكي از راه دور و مجاز به ثبت مدارك پزشكي از راه دور را مشخص نمايند.
قوانين :
در وضعيت موجود ، قوانين در مكان هاي مختلف متفاوت بوده و بايستي قوانين يكسان و جامع در اين خصوص تدوين گردد تا نياز هاي قانوني مدارك پزشكي از راه دور برآورده گردد.
تقلب:
با توجه به اينكه ارائه خدمات بزشكي از راه دور و همچنين اطمينان از صحت و دقت اطلاعات ارسال شده وابسته به مركز ارسال كننده مي باشد. اين مسئله باعث افزايش امكان بالقوه تقلب و يا اشتباه در ارائه اطلاعات مي گردد.
پرداخت هزينه:
با توجه به اينكه از سويي تعدادي از سازمان هاي بيمه و پرداخت كننده ها هزينه پزشكي از راه دور را متقبل نشده اند و از سوي ديگر با توسعه روز افزون اين شيوه ارائه مراقبت ، شفاف سازي مباحث مربوط به پرداخت ها در اين خصوص ضروري بنظر مي رسد.
فن آوري :
عليرغم پيشرفت هاي سريع در زمينه فن آوري تعدادي از مشكلات در زمينه انتقال اطلاعات وجود دارد از قبيل وضوح صدا و كيفيت خوب تصوير.
نيازهاي مستند سازي مدارك پزشكي از راه دور:
براساس تحقيقات گسترده و مصاحبه با افرادي كه در برنامه هاي پزشكي از راه دور فعاليت مي نمايند. نياز هاي مدارك پزشكي از راه دور ، صرف نظر از نوع وسيله ارتباطي، مشابه مدارك پزشكي معمولي مي باشد. در اين خصوص استاندارد هايي توسط كميسيون مشترك اعتبار بخشي سازمان هاي بهداشتي و درماني (JCAHO) و سازمان هاي ديگر در امريكا تدوين شده است . در اين خصوص انجمن مديريت اطلاعات بهداشتي درماني امريكا(AHIMA)حداقل هاي محتواي مدارك پزشكي از راه دور را به شرح زير اعلام كرده است :
§ نام بيمار
§ شماره شناسايي
§ تاريخ ارائه خدمت
§ پزشك ارجاع دهنده
§ پزشك مشاور
§ موسسه ارائه كننده خدمت
§ نوع ارزشيابي انجام شده
§ رضايت نامه
§ نتايج ارزشيابي
§ تشخيص يا نظريه
§ توصيه براي درمان هاي بعدي
درخصوص موارد مربوط به بازيابي و افشاي اطلاعات پزشكي ، قوانين متفاوتي در ايالت هاي مختلف امريكا وجود دارد و در مواردي نيز قوانين مشخصي تدوين نشده است . بررسي انجام شده توسط جانيس هوستن (Janis L Huston) در سال 1998 در امريكا نشان مي دهد چارچوب مشخص جهت مستند سازي مذارك پزشكي از راه دور وجود ندارد . وي لزوم تدوين راهنما در اين زمينه را ياد آور شده و راهنماي زير را پيشنهاد نموده است .
مدل مستند سازي مدارك پزشكي از راه دور :
با در نظر گرفتن اين نكته كه اقدام پزشكي در جايي صورت مي گيرد كه بيمار قرار دارد (اورزانس ، بخش درماني ، مراقبت در منزل ) .همچنين بدون در نظر گرفتن محلي كه ارائه كننده خدمت قرار دارد و با صرف نظر از سطح ارائه خدمت و نيز صرف نظر از كاغذي يا كامپيوتري بودن مدارك پزشكي، هر گونه اقدام بايستي مستند گردد. پزشك مراجعه كننده ممكن است از طريق جاده و يا از طريق خطوط ارتباط از راه دور به نزد بيمار مراجعت كرده باشد. بنابرين مركز فراهم كننده مشاوره از راه دور مسئول توليد مدارك پزشكي براي بيمار مي باشد. در اين مدل مدارك پزشكي از راه دور به طريق زير ايجاد مي شود:
§ بيمار در مركز اصلي پذيرفته مي شود. اين پذيرش همراه با گردآوري اطلاعات دموگرافيكي و مالي بيمار ، تشخيص اوليه و ساير اطلاعاتي است كه بايستي در مرحله پذيرش اخذ گردد.
§ در مركز اصلي شماره شناسايي به بيمار داده مي شود كه مبناي بايگاني پرونده بيمار مي باشد.
§ رضايت نامه مربوطه اخذ مي گردد
§ مركز اصلي زمان ارتباط با پزشك متخصص همكار در برنامه پزشكي از راه دور را تعيين مي نمايد.
§ مركز اصلي كليه اطلاعاتي را كه پزشك متخصص مشاور ممكن است جهت تشخيص يا درمان بيمار نياز داشته باشد را گردآوري مي نمايد. اين موارد ممكن است شامل موارد تاريخچه و معاينات فيزيكي ، نتايج آزمايشگاهي ، مدارك درمانهاي قبلي و يا خلاصه اطلاعات مربوط به مراقبت هاي بستري و يا سرپايي بيمار باشد. .اين اطلاعات بايستي از طريق فاكس ، پست و يا كامپيوتر قبل از تعيين قرار قبلي به پزشك متخصص مربوطه ارسال شود.
§ پس از اينكه مشاوره از راه دور تكميل گرديدپزشك متخصص مشاور ، گزارش مشاوره اصلي را به مركز اصلي ارسال مي نمايد. اين مدرك در پرونده مدارك پزشكي از راه دور در مركز اصلي بايگاني مي گردد.
با تعيين مركز اصلي جهت توليد و نگهداري مدارك پزشكي از راه دور مشكل دو تا شدن اطلاعات و ابهام در مسئوليت حفاظت اطلاعات بر طرف مي گردد.
موضوع بعدي در خصوص موارد قانوني مربوط به مدارك ضبط شده روي نوار در موارد كنفرانس از راه دور (telecinferance) مي باشد. در چنين مواردي نوار ويديويي بايستي به عنوان بخشي از پرونده بيمار در مركز اصلي نگهداري گردد. اگرچه در خصوص استناد به نوار در موارد قانوني ، هنوز ابهام هايي وجود دارد.
نتيحه :
با توجه به مزاياي پزشكي از راه دور و توسعه روزافزون آن ، مسائل قانوني از قبيل محرمانه بودن ، مسئوليت ، اجازه و اعتبار در خصوص مدارك پزشكي از راه دور بوجود آمده است كه نيازمند تدوين قوانين و دستور العمل هاي جديد در اين زمينه مي باشد. در اين خصوص مدل " مستندسازي مدارك پزشكي از راه دور" ارائه شده توسط هوستن ، به عنوان يك راهنما و چارچوب در اين زمينه مطرح گرديده است كه جزو اولين قدمها در اين زمينه بشمار مي رود و جوابگوي رفع برخي از مشكلات قانوني مدارك پزشكي از راه دور مي باشد .
منابع :
- Ferrer-Roca Olga , Sosa-Iudicissa Marcelo. “Handbook of Telemedicine”, IOS Press, 1998.
- Fletcher , D.M. “Practice Brief Issue: Telemedical Record” “Journal of the American Health Information Management Association 68, no.4 , 1997.
- Huston , L. Javis. “ Telemedical Record Documentation: a preliminary survey” ”Journal of Telemedicine and Telecare ” no 5 , 1999.
- Huston , L. Javis. “Telemedical Record Documentation” “Topics in Health Information management” 19 no.3 , 1999.