انجمن تخصصی فناوری اطلاعات سلامت و انفورماتیک پزشکی ایران

نسخه‌ی کامل: فن آوری اطلاعات سلامت
شما در حال مشاهده نسخه آرشیو هستید. برای مشاهده نسخه کامل کلیک کنید.
نام و تعریف رشته:
کارشناسی پیوسته رشته فن آوری اطلاعات سلامت health Information Technology-B.Sc.
فارغ التحصیلان این مقطع قادر خواهند بود تصدی و مدیریت بخش فن آوری اطلاعات سلامت را در کلیه موسسات ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به عهده گرفته و در زمینه ایجاد و اداره سیستم های اطلاعات سلامت با استفاده از فن آوری اطلاعات ایفای نقش نمایند.
تاریخچه رشته:
این رشته در آمریکا در مقاطع کاردانی و کارشناسی به صورت پیوسته و ناپیوسته وجود دارد.
رسالت رشتهSadmission)
رسالت این رشته عبارت است از تربیت افراد کارآزموده ای که بتوانند
•تصدی و مدیریت بخش فن آوری اطلاعات سلامت مشتمل بر جمع آوری و پردازش داده ها ( سازماندهی ، طبقه¬بندی و محاسبات آماری ) و ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات
•تحلیل شاخص های بهداشتی
•مشارکت در کارشناسی، طراحی و پیاده سازی نظام Hospital Information System را بر عهده بگیرند.
اهداف کلی (Aims)
هدف کلی این برنامه عبارت است از تربیت افراد کارآمدی که بتوانند در زمینه های زیر فعالیت داشته باشند:
•مدیریت بخش فن¬آوری اطلاعات سلامت مشتمل بر جمع¬آوری و پردازش داده ها( سازماندهی، طبقه بندی و محاسبات آماری) و ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات
•تامین اطلاعات مورد نیاز جهت دفاع از حقوق بیمار/ مراجعه کننده، موسسات و کارکنان بهداشتی درمانی از طریق حفظ مستندات اطلاعات بهداشتی
•تامین اطلاعات مورد نیاز به منظور بهره برداریهای آموزشی، پژوهشی، خدماتی و آماری مرتبط به رشته های مختلف پزشکی
•بکارگیری فن¬آوری اطلاعات در حوزه مدیریت اطلاعات سلامت
نقش های دانش آموختگان در نظام بهداشتی: (Role definition)
دانش آموختگان این دوره دارای نقش خدماتی، آموزشی، مدیریتی و پژوهشی می باشند.
وظایف حرفه ای دانش آموختگان: (Task Analysis)
•وظایف آموزشی
الف- آموزش کارکنان مرتبط با بخش فن آوری اطلاعات سلامت
ب- آموزش کارکنان جدید در زمینه روند گردش امور در بخش فن آوری اطلاعات سلامت
•وظایف خدماتی
الف- تحلیل و سازماندهی اطلاعات و کدگذاری اطلاعات پزشکی بیماران در مراکز بهداشتی درمانی دولتی و خصوصی و مطب ها
ب- کدگذاری مالی اطلاعات پزشکی (تعرفه خدمات تشخیصی و درمانی) و تعیین مغایرت ها
ج- تحلیل شاخص های آمار بیمارستانی ( مرگ و میر، بیماری، مالی و ...) و ارائه به مدیران مربوط و کاربران مجاز
د- ارائه اطلاعات پزشکی به کاربران مجاز با رعایت موازین قانونی
ه- اجرای مصوبات مربوط به خدمات ماشینی اطلاعات سلامت
ی- مشارکت در طراحی فرم های اطلاعات سلامت
•وظایف مدیریتی
الف- مدیریت بخش فن آوری اطلاعات سلامت
•وظایف پژوهشی
الف- انجام پژوهشهای کاربردی در حوزه سیستم های اطلاعاتی بهداشت و درمان
ب- مشارکت در طراحی و جمع¬آوری اطلاعات پژوهشی در حوزه بهداشت و درمان
شرایط و نحوه پذیرش دانشجو:
از طریق آزمون سراسری دانشگاهها و بصورت متمرکز خواهد بود
رشته های مشابه در داخل کشور:
وجود ندارد
رشته های مشابه در خارج از کشور:
Health Information Administration
Health Information Technology
کاربرد فناوری اطلاعات در علوم پزشکی
۱. درمان از راه دور

۲. کارت اطلاعات سلامت.

۳.کاربرد فناوری اطلاعات در پزشکی

ـ درمان از راه دور: امروزه شايد بسياري از افراد با كلمه درمان از راه دور يا Telemedicine نا آشنا نباشند چرا كه در بسياري از سمينارها و مباحث علمي يكي از موضوعات مطرح و بحث برانگيز مي باشد.اين كلمه از tele به معناي فاصله و medicineبه معناي درمان و طــب گـــرفته شــده اســـت و اولين بار توسط Thomas Birdدر دهه 1970 ابداع گرديد. اگر بخواهيم شروع اين فن آوري را متذكر شويم بايد به عصر اختراع تلفن برگرديم . مدت كمي بعد از اختراع تلفن تلاش هاي زيادي به منظور انتقال صداي قلب و ريه به متخصصان با تجربه جهت ارزيابي وضعيت اعضاء صورت گرفت.
در سال 1906 ، Einthoven پدر الكتروكارديوگرافي اولين بار بر روي انتقال از طريق خطوط تلفن تحقيق كرد .
در دهه 1920 از پيام هاي راديويي به عنوان وســيله ارتباطي اســتفاده شد كه پزشــكان در ايســتگاههايي در ســاحل آماده بودند كه به كشتي هايي كه فوريت هاي پزشكي داشتند كمك كنند.
در سال 1959در موسسه درمان پزشكي Nebraska اولين برنامه عملياتي درمان از راه دور توسـط Cecil whittson ابداع گرديد كه برنامه بر روي درمان بيماران رواني و آموزش پزشكي متمركز بود.
در آوريل 1968در بيمارستان عمومي ماساچوست يك ارتباط ويديويي بين بيمارستان و فرودگاه لوگان بوستون ايجاد شد كه از اين طريق دسترسي فوري به پزشك بيمارستان براي مسافرين فرودگاه در صورت بروز حوادث فراهم مي گرديد.
در دهه 1970 از طريق شبكه هاي ماهواره اي ATS-6 بخشهاي دور افتاده در آلاسكا و كانادا با بيمارستانهايي كه در شهرهاي دور بودند ارتباط برقرار كردند.
در سال 1985 يك شبكه ماهواره اي راه اندازي شد كه درمان از راه دور را براي نواحي دور از دسترس Queensland در استراليا فراهم مي كرد .

درمان از راه دور (Telemedicine)


چندين تعريف براي آن ارائه شده است كه مي توان به موارد زير اشاره كرد:
استفاده از تكنولوژي پيشرفته به منظور انتقال اطلاعات و آگاهي دادن به منظور تشخيص پزشكي ،درمان و مراقبت بيمار و آموزش هـاي از راه دور كه در ارتباط با ســـلامت باشد.
دســترسي ســريع به متخصـصين پزشـكي از راه دور به وسـيله تكنولوژي اطلاعات و وســايل ارتباط از راه دور بدون توجه به اينكه بيمار يا اطلاعات وابسته به آن در كجا قرار گرفته است .
اســـتفاده از اطلاعات پزشكي(عكس ، صــدا، فيلم،پرونده بيماران،... ) مبادله شده از يك محل به محل ديگر از طريق انتقال الكترونيكي به منظور ســــلامت بيمار و آموزش ارائه دهندگان ســـلامت به منظور پيشـــرفت ادامه درمان بيمار


انواع درمان از راه دور

1- درمان ازراه دور همزمان
Synchronus Telemedicine
(Real Time Technology)
زماني كه مشــاوره چهــره به چهـره ضـــروري به نظر مي رســد و يا نياز به عمل هاي جراحي مي باشــد از اين روش استفاده مي شــود كه معمولاً اين ارتباط بين بيمار و پزشـــك معالج مي باشـــد از انواع آن مي توان به Telesurgery يا جراحي از راه دور توســـط بازوهاي روبات اشــاره كرد.در اين روش جراح مي تواند با هدايت بازوهاي روبات كه ممكن است كيلومترها دورتر در بيمارســتاني آماده جراحي باشد به عمل جراحي اقدام كند .
دراين حالت بازوهاي روبات دقيقا مانند دست هاي جراح عمل كرده و تمام حركات دست جراح را پيروي مي كند.
اولين سيســـتم جـراحي از راه دور توسـط Green و همكـــــارانش درموسـسـه پژوهشــي استنفورد توسعه پيدا كرد International, California, USA) Stanford Research Institute (SRI كــه شــامل جايگاهي براي جراح و سيســتم تصــويري رنگي ســه بعدي با كيفيت وضوح تصــوير بالا و درشتنمايي قابل تنظيم بود و بازوهايي براي جـــراح كه در زير صــفحه نمايش قرار گـــرفته بود و ورودي صـــدا به سيســـتم وجود داشـــت كه اين سيســـتم توســـعه پيدا كرد و به جراحي از راه دور MONA نام گذاري شـــد و بعد دوباره توســــعه پيدا كرد و به جراحي از راه دور da vinci نام گذاري شــد . اولين عمل جراحي كه با سيستم MONA كار مي كرد در بلژيك در ســـال 1997 انجام شـــد و در طول يك سال بيشــتر از 150 عمل جراحي مربوط به قلب در فرانسـه با اين شيوه انجام شد.

در سيســـتم da Vinci به بازوهاي روبات 7 درجه آزادي حركت اضــافه شد وداراي 2 دوربين مي باشد كه اجازه تصويرهاي سه بعدي را از طريق دوچشمي هاي تخصصي فراهم مي كند.
در سيســـتم ZEUSكه مشـــابه با طرح da vinchi مي باشد سه بازوي روبات در سمتي كه بيمار قرار گرفته است مســـتقيماً به ميز عمل بيمار متصل مي شود و جايگاه جراح توسط صفحه هاي نمايش مخصوص براي ديدن توسط كاركنان اتاق عمل قابل رؤيت خواهد بود. هر دو سيســـتم da Vinci وZEUS خروجي موفقيت آميزي را توليد مي كنند ، امادر سيســـتم da Vinci زمان عمل كوتاهتر اســت .(براي مثال در nephrectomy زمان 51 دقيقه در مقابل 72 دقيقه در سيســـتم ZEUS).
جراحي از راه دور مي تواند بر روي عضـــوهاي گوناگون بدن صورت پذيرد كه از انواع آن مي توان به موارد نمونه كه بين سالهاي 2000-1994 انجام شده است ، اشاره كرد.

2- درمان از راه دور غير همزمان
Asynchronus Telemedicine
Store -and- Foreward Technology))
درمان از راه دور به طريق ذخيره ســـازي و ارســال اطلاعات مي باشد و براي مواردي كه زياد فوريت ندارند اســـتفاده مي شــــــود و مي توان زماني را براي ارســـال اطلاعات و دريافت منظور نمود كه اطلاعات منتقل شــده مي تواند از تصــويرهاي ديجيتالي گرفته تا بخشــي از يك فيلم درنظرگرفته شود .
يكي از كاربردهاي عمومي درمان از راه دور به اين روش Teleradiology يا راديولوژي از راه دور مي باشــــد كه عكـس هاي راديولوژي ،CT SCAN ، MRI ، به مراكز درماني گوناگون مانند كلينيك ها و بيمارســـتان ها ارســـال مي شـــود كه پس از بررسي نتيجه توســـط راديولوژيست هاي آن مراكز ارسال مي گردد.
و از انواع ديگر درمان از راه دور مي توان به Telepathology ، Teledermatology و... اشاره كرد .
منابع در دسترس جهت پياده سازي درمان از راه دور
1- مديريت(management)
2- بخش مالي(financial)
3- بخش فني(technical)
4- اداره قراردادها(contractual)

مزايا:
1- افزايش دسترسي به مراقبت هاي ويژه براي بيماران
2- افزايش دسترسي به مراقبت هاي بهداشتي
2-1-جمعيت شهري
2-2-جمعيت روستايي (درمناطق روستايي كمبود مراقبتهاي اوليه و تخصصي بيشتر نمايان است)
3- بهبود كيفيت مراقبت هاي بهداشتي
3-1-اشتباهات پزشكي كمتر
3-2-كاهش بيماري و مرگ و مير
4- افزايش رضايت مندي و راحتي بيمار
5- كاهش هزينه هاي درمان
6- افزايش كارايي و توليد براي ارائه دهندگان سلامت
6-1-بهبود دسترسي به اطلاعات
6-2-كاهش زمان سفر
7- افزايش ارتباط اطلاعاتي پزشكان با يكديگر
8- دسترسي به خدمات مشاوره اي
9- فراهم شدن امكان آموزش مداوم
10- آشنا شدن به يافته هاي جديد پزشكي
11- كاهش سفرهاي بين شهري براي دريافت خدمات بهداشتي

كاربردها:
1- ايجاد شرايط كنفرانس ويدئويي براي درمان تخصصي بيمار
2- ايجاد شرايط كنفرانس ويدئويي براي مديريت
3- انتقال اطلاعات بيمار(مشاوره هاي تخصصي)
4- آموزش از راه دور
4-1- براي متخصصان سلامت
4-2- براي بيماران
5- درمان در منزل

موانع:
1- بالا بودن هزينه هاي فني كه مي تواند شامل موارد زير باشد :
1-1- بالا بودن هزينه تجهيزات
1-2- بالا بودن هزينه آماده كردن زيرساخت ارتباط مخابراتي مناسب جهت اين امر
1-3- بالا بودن هزينه هاي مستمركه براي تبادل اطلاعات بايستي پرداخت شود
2- محدوديت هاي حقوقي و بحث هاي قانوني مطرح شده :
2-1- مجوزهاي داخلي : كه بايستي از طرف مسئولين كشورهاي مربوطه جهت پياده سازي اين فن آوري گرفته شود .
2-2- اعتبارنامه پزشـــك: پزشكاني مي‌توانند دراين روش درماني فعاليت كنند كه مدرك تاييد شده را به همراه داشـته باشـند كه لازم بذكر است در بعضي از كشورها تنها به پزشكاني اجازه فعاليت داده مي شود كه مدرك خود را از آن كشــورها دريافت كرده باشند.
2-3-مسئوليت سهل انگاري در معالجات : دراين روش درماني بايستي كاملا مشــخص شود كه بعهده چه كسي مي باشد.
3- محرمانگي و امنيت
3-1- درمبحث محرمانگي دراين فن آوري بهتر است تمام افرادي كـه مي بايســت با اين روش درمـان كـار كنند موافق با استفاده از قوانين امنيت و محرمانگي باشند .

3-2-استفاده از سيستم هاي شناسايي هويت افراد براي كار با اين روش درماني ضروري به نظر مي رسد.
3-3-مخفي سازي اطلاعات منتقل شده از طريق اينترنت بايستي منظور شود.(تبديل اطلاعات به كد جهت انتقال )

4- بحـث هايي كه در ارتبــاط با غرامـت و بازپـرداخـت مي شود

5- عوامل فرهنگي
5 -1-مقاومت پزشكان:
بعضي از پزشكان معتقد به معاينه حضوري بيمار مي باشند وترس ازنادرست بودن درمان به روش درمان ازراه دور مانع استفاده ازاين روش براي آنان مي باشد.
5-2- مقاومت ارائه دهندگان مراقبت هاي بهداشتي:
در نظرگرفتن ملاحظاتي از قبيل كيفيت درمان ارائه شده و قابل اعتماد بودن روش درماني مورد نظرمانع از اقدام اين گروه مي شود.
5-3-مقاومت بيماران:
ترس از نادرست بودن درمان به اين‌‌روش و اعتقاد بعضي ديگر از بيماران به معاينه حضوري مانع استفاده كردن آنها از اين روش مي شود